Technical Program Management

Khi một dream company không giống như mình tưởng

Có những công ty mà bạn đã nghĩ đến từ rất lâu trước khi thực sự có cơ hội làm việc ở đó.

Với người viết, Công Ty G là một nơi như vậy.

Sau khoảng 10 năm làm việc trong ngành và từng trải nghiệm ở một vài công ty công nghệ khác, họ bước vào Công Ty G với khá nhiều kỳ vọng. Một môi trường tập trung nhiều người giỏi, công việc đủ thử thách và một cách vận hành trưởng thành hơn là những điều họ mong đợi.

Nhưng khoảng sáu tháng đầu tiên lại mang đến một cảm giác khá khác.

Không có một sự cố lớn nào khiến họ thất vọng ngay lập tức. Thay vào đó là rất nhiều chuyện nhỏ — onboarding chưa thật sự smooth, documentation có vấn đề, một số việc mất nhiều thời gian hơn cần thiết và chất lượng làm việc trong team không hoàn toàn giống với hình dung ban đầu.

Càng làm lâu, những chuyện nhỏ đó càng bắt đầu tạo thành một pattern.

Hai tuần đầu tiên không giống như mình tưởng

Điểm gây bất ngờ đầu tiên lại đến ngay trong những ngày đầu.

Việc setup và getting started mất khá nhiều thời gian. Cuộc gọi đầu tiên với team kỹ thuật chỉ kéo dài khoảng 15 phút, trong khi một số tài liệu onboarding lại có broken links hoặc đã cũ.

Bản thân những chuyện này không phải vấn đề quá nghiêm trọng.

Nhưng khi bạn vừa gia nhập một công ty mà mình đã mong muốn được làm việc từ lâu, bạn thường kỳ vọng những bước đầu tiên sẽ khá smooth.

Ở đây thì không hẳn như vậy.

Có những lúc cảm giác giống như mình đã chính thức đi làm, nhưng vẫn đang tự tìm xem mình nên bắt đầu từ đâu.

Một phần orientation dành cho nhân viên mới cũng diễn ra khá muộn, khiến quá trình tìm hiểu về tổ chức và cách mọi thứ vận hành không diễn ra nhanh như kỳ vọng.

Điều này làm nổi bật một thứ khá dễ bị bỏ qua khi đánh giá một workplace: onboarding không chỉ là chuyện có đủ account và access hay chưa.

Với một người đã có kinh nghiệm, thứ họ cần đôi khi đơn giản hơn — biết team đang làm gì, mình đang được kỳ vọng điều gì và nên bắt đầu tạo impact ở đâu.

Rồi những chuyện nhỏ bắt đầu khiến người viết đặt câu hỏi

Sau giai đoạn onboarding, những điều khiến người viết thất vọng không phải là một sự cố lớn.

Đó là những chuyện nhỏ hơn.

Một tài liệu có vấn đề nhưng chỉ được xử lý một phần. Một số task cần nhiều hướng dẫn hơn mức người viết kỳ vọng. Có những tình huống mà theo quan sát của họ, người xử lý chưa thực sự chủ động tìm hiểu vấn đề trước khi bắt tay vào làm.

Một lần thì chẳng nói lên điều gì.

Nhưng khi những chuyện tương tự xuất hiện đủ nhiều, người viết bắt đầu tự hỏi liệu đây có phải chỉ là vài trường hợp cá biệt hay là cách team đang vận hành.

Với một người đã có khoảng một thập kỷ kinh nghiệm, đây có lẽ là phần tạo ra nhiều khoảng cách nhất giữa kỳ vọng và thực tế.

Họ bước vào với hình dung rằng mình sẽ được bao quanh bởi một quality bar rất cao.

Thực tế lại khiến họ phải điều chỉnh kỳ vọng đó.

Có owner rồi, nhưng vấn đề vẫn ở đó

Một pattern khác xuất hiện trong cách một số vấn đề được xử lý.

Có những việc đã được biết đến và đã có người phụ trách, nhưng việc chúng thực sự được giải quyết lại mất nhiều thời gian hơn người viết kỳ vọng.

Đây là một kiểu friction khá khó nhận ra khi phỏng vấn.

Trên giấy tờ, một vấn đề có owner nghĩa là mọi thứ đã có người chịu trách nhiệm.

Nhưng trong công việc hàng ngày, hai chuyện đó không phải lúc nào cũng giống nhau.

Một vấn đề có thể có owner nhưng vẫn nằm đó trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, đặc biệt khi nó liên quan đến nhiều người hoặc nhiều team khác nhau.

Và với một người quen với việc chủ động đẩy công việc về phía trước, cảm giác này có thể khá frustrating.

Không phải vì họ kỳ vọng mọi thứ phải được giải quyết ngay.

Mà vì họ kỳ vọng khi một vấn đề đã được nhận diện, sẽ có một con đường tương đối rõ để đưa nó đến resolution.

Công Ty G có thực sự như vậy không?

Đây có lẽ là câu hỏi thú vị nhất của cả câu chuyện.

Bởi sau một thời gian làm việc, người viết cũng bắt đầu tự hỏi: liệu vấn đề nằm ở Công Ty G, ở org hiện tại, hay đơn giản là role này không còn phù hợp với mình?

Một công ty đủ lớn có thể có rất nhiều team, và mỗi team lại có cách làm việc rất khác nhau.

Manager khác.

Scope khác.

Quality bar khác.

Cách ra quyết định cũng có thể khác.

Vì vậy, một trải nghiệm không tốt ở một team không đủ để nói rằng toàn bộ Công Ty G đều như vậy.

Ngược lại, một reputation rất tốt ở cấp độ company cũng không đảm bảo rằng mọi team đều mang lại cùng một trải nghiệm.

Đây là lý do khi tìm hiểu một công ty lớn, câu hỏi “Công ty này thế nào?” đôi khi không hữu ích bằng những câu hỏi nhỏ hơn:

Team mình sẽ vào đang làm gì?

Manager trực tiếp là ai?

Role này thực sự có scope đến đâu?

Và những người từng làm công việc tương tự đã trải nghiệm như thế nào?

Kỳ vọng đôi khi cũng là một phần của câu chuyện

Có một điều khá đáng suy nghĩ trong trải nghiệm này: người viết bước vào Công Ty G với kỳ vọng rất cao.

Sau khoảng 10 năm trong ngành, họ đã có đủ kinh nghiệm để biết mình muốn gì từ một công việc.

Họ cũng từng làm việc trong môi trường Big Tech trước đây và từng có những trải nghiệm rất tích cực với đồng nghiệp, tốc độ học hỏi và mức độ thử thách.

Vì thế, họ không chỉ so sánh Công Ty G với một công ty bình thường.

Họ đang so sánh nó với hình ảnh về Công Ty G mà mình đã xây dựng trong đầu suốt nhiều năm.

Khi thực tế không khớp với hình ảnh đó, cảm giác thất vọng cũng lớn hơn.

Và đây có lẽ là phần khó nhất khi đọc một workplace experience: không phải mọi sự thất vọng đều có cùng một nguyên nhân.

Có thể môi trường không phù hợp.

Có thể team không phù hợp.

Có thể role không giống với kỳ vọng.

Hoặc cũng có thể chính kỳ vọng của một người đã thay đổi sau nhiều năm làm việc.

Sau sáu tháng, điều còn lại không hẳn là một verdict

Câu chuyện này không thực sự trả lời câu hỏi “Công Ty G có tốt hay không”.

Nó chỉ cho thấy một người đã kỳ vọng rất nhiều vào nơi này và những gì họ thực sự gặp phải trong khoảng sáu tháng đầu tiên.

Và có lẽ đó cũng là cách hữu ích nhất để đọc workplace experience.

Thay vì cố tìm một câu trả lời đơn giản cho một công ty lớn, hãy nhìn vào những signal cụ thể hơn:

Onboarding có smooth không?

Team có quality bar mà bạn mong muốn không?

Mọi người có thực sự own vấn đề đến khi nó được giải quyết không?

Role có đủ thử thách so với career stage của bạn không?

Và quan trọng nhất — bạn đang đánh giá một công ty, hay đang đánh giá một team cụ thể mà mình sắp gia nhập?

Một brand lớn có thể là lý do khiến bạn muốn gia nhập.

Nhưng những thứ quyết định trải nghiệm mỗi ngày thường nhỏ hơn rất nhiều: người quản lý trực tiếp, những người bạn làm việc cùng, scope của role và cách team xử lý những vấn đề rất đời thường.

Đó cũng là những thứ đáng tìm hiểu trước khi ký offer.

Điều bất ngờ nhất không phải là một công ty lớn vẫn có những quy trình chưa hoàn hảo. Đó là việc những thứ tạo ra cảm giác thất vọng lại rất đời thường: onboarding chưa smooth, tài liệu chưa được cập nhật, một số vấn đề tồn tại khá lâu và quality bar của team không hoàn toàn giống với kỳ vọng trước khi gia nhập.

Đừng để brand trả lời thay cho những câu hỏi về team. Một công ty lớn có thể có rất nhiều trải nghiệm khác nhau bên trong, và đôi khi manager, role và những người bạn làm việc cùng ảnh hưởng đến cuộc sống đi làm nhiều hơn cái tên trên offer letter. Nếu có thể, hãy tìm hiểu team cụ thể, scope của role và trải nghiệm của những người từng làm công việc tương tự trước khi quyết định.

Workplace Signals

Onboarding

Những tuần đầu cho thấy onboarding là một phần khá lớn của workplace experience. Không chỉ là access và setup, một nhân sự mới còn cần đủ context để hiểu team, role và cách bắt đầu công việc.

Team Dynamics

Trải nghiệm được mô tả chủ yếu đến từ team trực tiếp, vì vậy không nên dùng nó như một kết luận cho toàn bộ Công Ty G. Với những tổ chức lớn, sự khác biệt giữa các team có thể rất đáng kể.

Quality Bar

Người viết cảm nhận quality bar trong môi trường trực tiếp không hoàn toàn giống với kỳ vọng trước khi gia nhập. Đây là một quan sát cá nhân, nhưng là một signal đáng chú ý khi đánh giá mức độ phù hợp của một team.

Ownership

Một số vấn đề được mô tả là đã có người phụ trách nhưng vẫn tồn tại trong thời gian dài. Điều này đặt ra một câu hỏi thú vị về khoảng cách giữa việc “có owner” và việc thực sự đưa một vấn đề đến resolution.

Career Alignment

Sau nhiều năm làm việc, mức độ thử thách và cảm giác mình đang phát triển đúng hướng trở thành một phần quan trọng của workplace experience. Một role có thể hoàn toàn ổn về mặt tổ chức nhưng vẫn không còn phù hợp với career stage của một người.